Kongres Impact jest uważany za jedno z najważniejszych wydarzeń biznesowo-technologicznych w Europie Środkowo-Wschodniej. Tegoroczna edycja Biznes – Gospodarka – Technologia odbyła się w Poznaniu w dniach 13-14 maja. W toczących się dyskusjach wzięło udział ponad sześćset osób z kręgu polityki, nauki, biznesu, organizacji pozarządowych i kultury. Wiele miejsca poświęcono problemom społeczeństw i państw w cyberprzestrzeni, która w swoim założeniu miała być przestrzenią wolności, a z biegiem czasu stała się także sferą manipulacji w celu wywoływania presji.
W obliczu trwających kryzysów geopolitycznych oraz wyzwań związanych z dezinformacją potwierdzono istnienie potrzeby budowy spójności i odporności społecznej. Na radzenie sobie z dezinformacją pozwala m.in. umiejętność krytycznego myślenia. To właśnie ta umiejętność ma kolosalne znaczenie dla nieulegania emocjonalnej manipulacji. Taką manipulacją jest przekaz mający na celu wywoływanie skrajnych emocji jak strach, wściekłość, oburzenie czy szok, by antagonizować w ukrytym celu pogłębiania polaryzacji. Emocje utrudniają bowiem logiczne myślenie. Typowe narzędzia dezinformacji to sensacyjny język i clickbait: stosowanie przez anonimowych lub mieniących się ekspertami użytkowników (notabene nie muszą to być ludzie – zadanie dezinformowania mogą wykonywać boty) zaskakujących sformułowań, które nie informują, lecz wywołując szok zmuszają do kliknięcia. Ponadto typowym narzędziem dezinformacji jest posługiwanie się informacją jakkolwiek prawdziwą, to jednocześnie wyrwaną z kontekstu. Formy wywołujące presję na odbiorcy szczególnie łatwo szerzą się w cyberprzestrzeni, a dezinformatorzy z upodobaniem działają w mediach społecznościowych.
Zagrożenie jest tak wielkie, że dyskusjom na ten temat poświęcono na Kongresie odrębną ścieżkę – Dezinformacja i technologia. Podczas wielu debat wskazano na następujące problemy:
- Zagrożenie utraty dostępu do prawdy rozumianej jako wspólna baza faktów. Głębokie manipulacje (deepfake) dokonywane za pomocą technologii AI sprawiają, że fałszywe informacje stają się trudne do odróżnienia od prawdy.
- Fake newsy: Należy permanentnie edukować społeczeństwa, budować zaufanie do instytucji oraz pociągać platformy technologiczne do odpowiedzialności za szerzenie niesprawdzonych treści.
- Presję na media: Stawiano pytania o to, jak w erze populizmu i wojny hybrydowej chronić demokrację bez ograniczania wolności wypowiedzi.
Dr hab. Kinga Machowicz, prof. KUL