{"id":1054,"date":"2024-05-13T14:46:20","date_gmt":"2024-05-13T14:46:20","guid":{"rendered":"https:\/\/cyfryzacja.org\/?p=1054"},"modified":"2024-05-14T08:02:17","modified_gmt":"2024-05-14T08:02:17","slug":"andrzej-danilkiewicz-algorytmy-czyli-seria-tajemniczych-znikniec","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/cyfryzacja.org\/en\/wiadomosci\/andrzej-danilkiewicz-algorytmy-czyli-seria-tajemniczych-znikniec\/","title":{"rendered":"Andrzej Danilkiewicz, Algorytmy czyli seria tajemniczych znikni\u0119\u0107"},"content":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku zgin\u0105\u0142 pan W\u0142adek, kt\u00f3ry gorliwie ju\u017c o \u015bwicie stawia\u0142 si\u0119 na parkingu i pracowicie wydziera\u0142 papierki z zanotowanym na nim numerze rejestracyjnym i godzin\u0105 wjazdu. Potem nie wiadomo gdzie zapodzia\u0142a si\u0119 pani Helena, kt\u00f3ra siedzia\u0142a na kasie w okolicznym sklepie. Najwi\u0119kszy problem polega\u0142 na tym, \u017ce nikt specjalnie nie zauwa\u017cy\u0142 znikni\u0119cia tej dw\u00f3jki. Po jakim\u015b czasie znikn\u0119\u0142a recepcjonistka w pobliskim gabinecie pi\u0119kno\u015bci i kilku pracownik\u00f3w obs\u0142uguj\u0105cych infolini\u0119 w firmie produkuj\u0105cej oprogramowanie. Tym razem znikni\u0119cia tej gromadki nie da\u0142o si\u0119 nie zauwa\u017cy\u0107. Pana W\u0142adka zast\u0105pi\u0142 parkometr ze szlabanem, a pani\u0105 Helen\u0119 automatyczna kasa w sklepie. W przypadku obs\u0142ugi klienta niedoskona\u0142o\u015b\u0107 p\u00f3\u0142automatycznej infolinii by\u0142a na pocz\u0105tku na tyle irytuj\u0105ca dla klient\u00f3w, \u017ce znikni\u0119cia pracownik\u00f3w nie da\u0142o si\u0119 nie zauwa\u017cy\u0107. Oczywi\u015bcie nie oznacza to, ca\u0142kowitego zaniku zapotrzebowania na kasjer\u00f3w czy ludzi obs\u0142uguj\u0105cych parkingi, ale automatyzacja wszelkich mo\u017cliwych profesji staje si\u0119 faktem. Ludzie pracuj\u0105cy w tych zawodach z regu\u0142y znajduj\u0105 zatrudnienie gdzie indziej. Co jednak zapowiadanej w sytuacji gdy algorytmizacja miejsc pracy obejmie tak\u017ce urz\u0119dnik\u00f3w, kierowc\u00f3w a nawet t\u0142umaczy? Wszak algorytmy potrafi\u0105 ju\u017c doskonale przygotowywa\u0107 rutynowe decyzje administracyjne, a autonomiczne samochody z futurystycznej nowinki stan\u0105 si\u0119 faktem. Przecie\u017c to, co enigmatycznie nazywamy przemys\u0142em 4.0, to nic innego jak kompleksowa automatyzacja produkcji, us\u0142ug oraz wymiana danych skutkuj\u0105ca optymalizacj\u0105 proces\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Wiele wskazuje na to, \u017ce to dopiero pocz\u0105tek. Szacuje si\u0119 dla kraj\u00f3w OECD, \u017ce \u015brednio 57% wszystkich miejsc pracy jest zagro\u017conych automatyzacj\u0105. W Polsce wed\u0142ug podobnych szacunk\u00f3w automatyzacj\u0105 zagro\u017conych jest \u015brednio 40% miejsc pracy. Je\u015bli popatrzymy na konkretne profesje, to wed\u0142ug ameryka\u0144skich bada\u0144 w perspektywie \u0107wier\u0107wiecza prac\u0119 straci 97% bibliotekarzy, 95 % robotnik\u00f3w rolnych i oko\u0142o po\u0142owa zawodowych kierowc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Co je\u015bli w wyniku powszechnie dost\u0119pnych i tanich algorytm\u00f3w w przeci\u0105gu najbli\u017cszej dekady przedsi\u0119biorcy postanowi\u0105 zredukowa\u0107 najbardziej znacz\u0105cy koszt swojej dzia\u0142alno\u015bci w postaci tych pracownik\u00f3w kt\u00f3rych da si\u0119 zast\u0105pi\u0107? Je\u015bli tak si\u0119 stanie, \u015bwiat czeka najwi\u0119kszy problem nie tylko ekonomiczny ale i cywilizacyjny w ca\u0142ej historii. Zmiana stosunk\u00f3w pracy to przecie\u017c zmiana kultury, w\u0142asno\u015bci i stylu \u017cycia ca\u0142ych spo\u0142ecze\u0144stw w wyniku cichej rewolucji, kt\u00f3rej chyba nie do ko\u0144ca jeste\u015bmy \u015bwiadomi. Dlaczego ten globalny, d\u0142ugofalowy trend nie jest \u017ar\u00f3d\u0142em powszechnej og\u00f3lnospo\u0142ecznej debaty w naszym kraju, a cyfryzacja we wszystkich odmianach stanowi raczej przyczynek do powszechnej i bezrefleksyjnej afirmacji a nie do rzetelnej refleksji? Mo\u017cna domniemywa\u0107, dwa \u017ar\u00f3d\u0142a tej powszechnej beztroski. Pierwsze to powszechna \u015bwiadomo\u015b\u0107 naszej konkurencyjno\u015bci na rynku pracy opartej na niskich zarobkach. Problem polega na tym, \u017ce raz wyprodukowany algorytm nie stanowi ju\u017c \u017cadnego kosztu. Drugi pow\u00f3d to dobiegaj\u0105ce do nas zewsz\u0105d informacje o braku r\u0105k do pracy. Ten drugi pow\u00f3d niestety paradoksalnie w dalszej perspektywie przyczyni si\u0119 do jeszcze bardziej ochoczej i powszechnej automatyzacji produkcji i us\u0142ug.<\/p>\n\n\n\n

Zupe\u0142nie inn\u0105 kwesti\u0105 jest fakt, \u017ce jak twierdzi Richard Barbrook w swojej ksi\u0105\u017cce \u201eWyobra\u017cenie przysz\u0142o\u015bci od my\u015bl\u0105cej maszyny do globalnej wioski\u201d, ludzko\u015b\u0107 od wczesnych lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku wci\u0105\u017c bezkarnie jest \u201enabierana\u201d na rozwi\u0105zanie jej wszystkich problem\u00f3w przez komputery. By\u0107 mo\u017ce ta ci\u0105gle powtarzana mantra tak\u017ce usypia nasz\u0105 czujno\u015b\u0107?<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego grozi nam chroniczne bezrobocie lub jak kto woli powszechne wieczne wakacje?<\/p>\n\n\n\n

W wyniku zwi\u0119kszenia wydajno\u015bci rolnictwa i narodzin przemys\u0142u niezagospodarowane masy robotnicze trafia\u0142y do fabryk. Potem post\u0119puj\u0105ca automatyzacja produkcji sprawi\u0142a jednak, \u017ce pracownicy przemys\u0142u musieli poszuka\u0107 pracy w rozwijaj\u0105cym si\u0119 sektorze us\u0142ug. Co pocz\u0105\u0107 jednak z lud\u017ami, kt\u00f3rzy strac\u0105 prac\u0119 w wyniku automatyzacji sektora us\u0142ug? Cz\u0119\u015b\u0107 ch\u0119tnych do podj\u0119cia zatrudnienia \u201ewch\u0142onie\u201d dywersyfikacja i specjalizacja sektora us\u0142ug a wi\u0119c pojawienie si\u0119 nowych profesji. Ale proces ten nie rozwi\u0105\u017ce problemu. Kilkudziesi\u0119cioprocentowe bezrobocie i praca dla ludzi o unikalnych i niezast\u0119powalnych przez algorytmy kwalifikacjach oraz dla tych, kt\u00f3rych praca b\u0119dzie ta\u0144sza od cyfrowych wdro\u017ce\u0144 jest realnym scenariuszem. Je\u015bli tego rodzaju kierunek \u201erozwoju\u201d stanie si\u0119 faktem b\u0119dziemy mieli do czynienia nie tylko z konieczno\u015bci\u0105 wdro\u017cenia koncepcji gwarantowanego dochodu podstawowego ale te\u017c z najwi\u0119kszym w historii rozwarstwieniem spo\u0142ecznym i podzia\u0142em na tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 prac\u0119 i na tych dla kt\u00f3rych nigdy jej nie b\u0119dzie.<\/p>\n\n\n\n

Opisany powy\u017cej hipotetyczny proces nie oznacza wcale, \u017ce z dnia na dzie\u0144 wszystkich ludzi zast\u0105pi\u0105 automaty i sztuczna inteligencja. Generalnie procesowi temu towarzyszy\u0107 mo\u017ce ca\u0142a seria bardziej lub mniej po\u017c\u0105danych zjawisk, podobnych do tych jakie mia\u0142y miejsce na pocz\u0105tku ery przemys\u0142owej, kiedy tkacze w trakcie wybuchaj\u0105cych bunt\u00f3w niszczyli maszyny tkackie upatruj\u0105c w nich przyczyn swojego bezrobocia.<\/p>\n\n\n\n

Wydaje si\u0119, \u017ce jedynym panaceum na problem \u201eprzeoptymalizowania\u201d gospodarki jest urozmaicanie dost\u0119pnej oferty produkt\u00f3w i us\u0142ug poprzez rozw\u00f3j niszowych produkt\u00f3w lokalnych. Proces ten nale\u017cy zacz\u0105\u0107 niezw\u0142ocznie poprzez diagnoz\u0119 zasob\u00f3w lokalnych pod k\u0105tem ich globalnej unikalno\u015bci w po\u0142\u0105czeniu z kreacj\u0105 lokalnych modeli biznesowych. Renesans gospodarki lokalnej mo\u017ce stanowi\u0107 wi\u0119c skuteczny falochron przez rych\u0142ym tsunami pokusy taniej automatyzacji. Mo\u017ce si\u0119 te\u017c okaza\u0107, \u017ce algorytmizacja \u017cycia spo\u0142ecznego i gospodarki napotka na wiele przeszk\u00f3d w postaci chocia\u017cby deficytu energii niezb\u0119dnej dla utrzymania technologii. W \u015bwiecie przysz\u0142o\u015bci mo\u017ce si\u0119 okaza\u0107, \u017ce ludzi absorbuj\u0105 zupe\u0142nie inne formy aktywno\u015bci ni\u017c praca zawodowa. Poza tym warto wspomnie\u0107 o s\u0142ynnym prawie Parkinsona, kt\u00f3re g\u0142osi, \u017ce praca rozszerza si\u0119 tak, aby wype\u0142ni\u0107 czas dost\u0119pny na jej uko\u0144czenie. Zgodnie z t\u0105 koncepcj\u0105 nawet najdrobniejsze prace b\u0119d\u0105 urasta\u0142y do miana tytanicznego wysi\u0142ku. Nie jest tak\u017ce wykluczone, \u017ce w ramach strukturalnego deficytu pracy powstanie jej drugi obieg.<\/p>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku powie\u015bci Iana McDonalda pod tytu\u0142em \u201eRzeka bog\u00f3w\u201d, kt\u00f3rej akcja rozgrywa si\u0119 w Indiach przysz\u0142o\u015bci w pewnej fabryce rozpanoszy\u0142 si\u0119 z\u0142owrogi wirus komputerowy, kt\u00f3ry przybra\u0142 form\u0119 z\u0142o\u015bliwego demona niszcz\u0105cego wszystko co popadnie. Przyby\u0142y na miejsce ekspert od zwalczania tego rodzaju zagro\u017ce\u0144 kilkoma ruchami r\u0105k uruchomi\u0142 aplikacj\u0119 Schiwy i dwa wirtualne twory rozpocz\u0119\u0142y zmagania. W ksi\u0105\u017cce zachwyca jednak nie tylko to, \u017ce \u015bwiat zaawansowanych technologii budowany jest na rodzimym systemie wierze\u0144 i znacze\u0144. Obok ultranowoczesnego \u015bwiata na brzegach Gangesu nadal p\u0142on\u0105 stosy ze zmar\u0142ymi, a pielgrzymi oddaj\u0105 si\u0119 rytualnym ablacjom w nurtach tej rzeki. Bo je\u015bli co\u015b od tysi\u0105cleci dlaczego ma nagle si\u0119 zmieni\u0107? By\u0107 mo\u017ce jest wi\u0119c dla starego \u015bwiata jaka\u015b nadzieja? Tymczasem jak powiedzia\u0142 kiedy\u015b Nicol\u00e1s G\u00f3mez D\u00e1vila wybitny kolumbijski my\u015bliciel i erudyta: „Temu, kto z niepokojem pyta\u0142by, co wypada w obecnej sytuacji czyni\u0107, odpowiedzmy uczciwie, \u017ce dzi\u015b przystoi tylko bezsilna jasno\u015b\u0107 umys\u0142u.” <\/p>\n\n\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n